हर्मुज जलडमरूमध्यमा शनिबार पनामाको झण्डा बोकेको तेल ट्यांकरमाथि भएको ड्रोन आक्रमणपछि अमेरिकाले इरानका विभिन्न सैन्य लक्ष्यमा पुनः हवाई आक्रमण गरेको छ।
अमेरिकी केन्द्रीय सैन्य कमाण्डका अनुसार व्यापारिक जहाजमाथिको निरन्तर आक्रमणको प्रत्यक्ष जवाफस्वरूप इरानका सैन्य उपकरण, सञ्चार प्रणाली, हवाई प्रतिरक्षा केन्द्र तथा ड्रोन भण्डारणस्थलमा आक्रमण गरिएको हो।
यसको जवाफमा इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्डले कुवेत र बहराइनस्थित अमेरिकी पूर्वाधारलाई लक्षित गर्दै मिसाइल र ड्रोन प्रहार गरेको दाबी गरेको छ। इरानले युद्धविराम सम्झौताको उल्लंघनले सम्झौता पूर्ण रूपमा समाप्त हुन सक्ने चेतावनी पनि दिएको छ।
अमेरिकाले इरानलाई युद्धविराम सम्झौताको सम्मान गर्ने अवसर दिइएको भए पनि इरानी सेनाले पनामाको झण्डा बोकेको किकु नामक तेल ट्यांकरमा एकतर्फी ड्रोन आक्रमण गरेपछि जवाफी कारबाही गरिएको जनाएको छ।
यता इरानले अमेरिकी सेनाले आफ्ना पाँचवटा तटीय चौकीमा आक्रमण गरेको आरोप लगाएको छ। साथै, यस महिनाको सुरुमा भएको समझदारीअनुसार हर्मुज जलडमरूमध्यको आवागमन र जलमार्ग व्यवस्थापनको अधिकार इरानसँग रहेको दाबी गर्दै अबदेखि नियम उल्लंघन गर्ने जहाजमाथि अझ कडा कारबाही गरिने जनाएको छ।
इरानले “जुनसुकै बहानामा हुने सम्भावित शत्रु आक्रमण, सानो लक्ष्यमा भए पनि त्यसको जवाफ अत्यन्त कडा हुनेछ” भन्ने चेतावनी दिएको छ।
पछिल्लो आक्रमणपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत इरानले “कहिल्यै पाठ नसिक्न सक्ने” टिप्पणी गर्दै आवश्यक परे अमेरिका सैन्य रूपमा आफ्नो अभियान पूरा गर्न बाध्य हुने चेतावनी दिएका छन्। उनले यस्तो अवस्था आए इस्लामिक गणतन्त्र इरान अस्तित्वमै नरहने दाबी गरेका छन्।
आक्रमणपछि कुवेत र बहराइनले आफ्नो हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली सक्रिय पारेका छन्। कुवेतले नागरिकलाई सुरक्षा निर्देशन पालना गर्न आग्रह गरेको छ भने बहराइनले नागरिकलाई शान्त रहन र सुरक्षित स्थानमा जान अनुरोध गरेको छ।
अमेरिकाले हर्मुज जलडमरूमध्यबाट व्यापारिक जहाजहरूको आवतजावत भने निरन्तर जारी रहेको जनाएको छ। यो आक्रमण जुन २५ मा सिंगापुरको झण्डा बोकेको मालवाहक जहाजमाथि भएको ड्रोन आक्रमणको जवाफस्वरूप अमेरिकाले एक दिनअघि गरेको कारबाहीपछि भएको हो। अमेरिकाले उक्त कारबाहीलाई व्यापारिक जहाजमाथिको आक्रमणविरुद्धको शक्तिशाली प्रतिक्रिया भनेको छ।
इरानले भने अनुमति बिना जलमार्ग प्रयोग गरेको भन्दै उक्त जहाजलाई निशाना बनाइएको दाबी गर्दै अमेरिकी आक्रमणलाई युद्धविराम उल्लंघनको संज्ञा दिएको छ।
शनिबार इरानको विदेश मन्त्रालयले अमेरिकी सेनासँग सम्बन्धित लक्ष्यमा थप आक्रमण गरिएको पुष्टि गर्दै वर्तमान अवस्थाको जिम्मेवार अमेरिका रहेको आरोप लगाएको छ।
अमेरिका र इरानबीच जुन १७ मा १४ बुँदे समझदारीमार्फत युद्धविराम भएको थियो। उक्त समझदारीमा इरानले ६० दिनसम्म कुनै शुल्क नलिई व्यापारिक जहाजहरूको सुरक्षित आवागमन सुनिश्चित गर्न सक्दो प्रयास गर्ने उल्लेख गरिएको थियो।
विश्वको प्रमुख तेल तथा ग्यास ढुवानी मार्ग मानिने हर्मुज जलडमरूमध्य गत फेब्रुअरी अन्त्यमा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गरेपछि प्रभावकारी रूपमा बन्द भएको थियो। त्यसपछि विश्व बजारमा तेलको मूल्य बढ्नुका साथै मलजस्ता अत्यावश्यक वस्तुको ढुवानीमा समेत असर परेको थियो।
पछिल्ला दिनहरूमा अमेरिका र इरानबीच वार्ता सकारात्मक रहेको बताइए पनि इरानका प्रमुख वार्ताकार मोहम्मद बाघेर घालिबाफले युद्धअघिको अवस्थामा हर्मुज जलडमरूमध्यको व्यवस्थापन कहिल्यै नफर्किने भन्दै भविष्यमा अझ कडा नीति अपनाइने संकेत दिएका छन्।
